Αρχαία
πηγή του Αγίου Αθανασίου, που δροσίζει για αιώνες
τους κατοίκους του κεντρικού μαχαλά. Στη δεκαετία του 1920 η Περίστα γνώρισε
αληθινόν οικοδομικό οργασμό. Τα υπολείμματα των σπιτιών του περασμένου αιώνα,
που ήταν και ο αιώνας της Μεγάλης Επανάστασης για την Ανεξαρτησία, έδιναν σταδιακά
τη θέση τους στις μοντέρνες νέες κατασκευές. Οι προοδευτικοί Περιστιάνοι
δεν θέλησαν ν' αφήσουν έξω από την αναδημιουργία του χωριού τους και τα δημόσια
κτίρια. | | Κι
άρχισαν από τις βρύσες και μάλιστα από την μεγαλύτερη βρύση του χωριού που πήρε
το όνομα του αγίου της διπλανής εκκλησίας, του αγίου Αθανασίου, η κατασκευή του
θολωτού κτιρίου της οποίας αποφασίστηκε το 1922, πάνω σε σχέδιο του Κώστα Β. Καγκάνη.
Πρωτοστάτησαν οι Κ. Καγκάνης και Αθαν. Ι. Βαλαώρας. Ο Κ. Καγκάνης συγκέντρωσε
τα χρήματα από τους Περιστιάνους μετανάστες στην Αμερική και ο καλαίσθητος Αθ.
Βαλαώρας ανέλαβε την τεχνική επίβλεψη του έργου, που οικοδόμησαν Ηπειρώτες μαστόροι.
Στην Αμερική συγκεντρώθηκαν δολάρια ισάξια 36.000 δραχμών που στάλθηκαν στον Αθ.
Βαλαώρα. Το 1924 ο Βαλαώρας με τη συμπαράσταση των Γεωργίου Ελευθερίου Καγκάνη
και Ιωάννου Κ. Ντίνη προχώρησαν στην εκτέλεση του έργου. Αρχιμάστορας ο Ηπειρώτης
λαϊκός εμπειροτέχνης Γεώργιος Ι. Χίτας. Ο μάστορας αυτός, καθώς και ο γιός του
Γιάννης αργότερα, έχτισαν πολλά από τα νέα σπίτια της Περίστας. Τους μαστόρους
τροφοδοτούσαν οι κάτοικοι δωρεάν. Τις πέτρες τις έφερναν πάνω σε ξυλοκρέβατα οι
χωριανοί, χωρίς αμοιβή, από τη θέση Πόρσια και Κιχροχώραφο. Η Βρύση αυτή με
τον αρμονισμένο θόλο από πορόλιθο, τις πελεκιτές αραβκές παραθύρες, τις εντυπωσιακές
καμάρες, τις δυο ευρύχωρες πέτρινες χούφτες, αποτελεί λαμπρό μνημείο της λαϊκής
αρχιτεκτονικής. Στη μπροστινή μετώπη, πάνω αριστερά υπάρχει εντοιχισμένη μαρμάρινη
πλάκα με την επιγραφή: "1924 ΔΑΠΑΝΗ ΟΜΑΔΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΩΝ ΑΠΟΔΗΜΟΥΝΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΗΝ".
Εκείνο το λόγιο "Περιστέων" αντί Περιστιάνων εντυπωσιάζει. |