Το έτος 1888 τρία Περιστιανόπουλα: Ο Ιωάννης Γ. Χατζηνικολάου, ο Αθανάσιος Ταρκαζίκης και ο Γ. Μ. Ανδρεόπουλος πήραν τη μεγάλη και ιστορική, καθώς αποδείχτηκε, απόφαση να εγκαταλείψουν τα φτωχοχώματα της πατρίδος προς αναζήτηση καλύτερης τύχης στο νέο Κόσμο. Στα ταξίδια τους στη Λακωνία και Μεσσηνία είχαν μάθει πως οι μετανάστες στην Αμερική απο τα μέρη εκείνα ευδοκιμούσαν στη νέα τους πατρίδα. Μπήκαν στον πειρασμό να ταξιδέψουν κι αυτοί. Ετσι ξεκίνησαν με φορτηγό πλοίο απο την Πάτρα κι έφτασαν στην Νεάπολη της Ιταλίας. Από εκεί με επιβατηγό έφθασαν στη Μασσαλία. Στο γαλλικό αυτό λιμάνι επιβιβάστηκαν σε υπερωκεάνειο, ώσπου έφτασαν στη Νέα Υόρκη. Τις πρώτες ημέρες έμειναν σ’ ένα Ελληνικό ξενοδοχείο επί της Μάντισον στριτ που το διήυθυνε κάποιος από τα Κύθηρα.

Η ΠΑΤΡΙΔΑ Ξένε, που μόνος κι έρημος σε ξένους τόπους τρέχεις Πέσ΄μου ποιός είναι ο τόπος σου και πιοά πατρίδα έχεις; Στ΄αγαπημένο μου χωριό, πάντα χαρές και γέλια, Στ΄αλώνια τραγουδιών φωνές, ξεφάντωμα στ΄αμπέλια κι όταν χορεύει η λεβεντιά, της Πασχαλιάς τη μέρα βροντοχτυπάει το τούμπανο και κελαηδεί η φλογέρα. Στη μακρινή πατρίδα μου έχει ευωδιά και χάρη, το ταπεινότερο δεντρί, το πιό φτωχό χορτάρι. Στους κλώνους της αμυγδαλιάς σμίγουν άνθη και χιόνια και φέρνουνε την άνοιξη γοργά τα χελιδόνια!. Στων Μαγεμένων των βουνών τα μαρμαρένια πλάγια γλυκολασλούνε πέρδικες και κλέει η κουκουβάγια. Η ασημένια θάλασσα μ΄ αφρούς την περιζώνει κι ο ουρανός με τ΄άσρα του τη χρυσοστεφανώνει. Τη μακρινή πατρίδα μου, πριν η σκλαβιά πλακώσει τη δόξαζε η παλικαριά, τη φώτιζε η γνώση, και ττώρα από τη μαύρη γη, τη γη τη ματωμένη, πρόλαβε πάλ΄ η λευτεριά σαν πρώτα αντριωμένη!.. ΦΤΑΝΕΙ !.. Τη χώρα που μου λες, την γνώρισα, την είδα! Τη μακρινή πατρλιδα σου... έχω κι εγώ ΠΑΤΡΙΔΑ!!! Γεώργιος Δροσίνης (1859-1951)

Αμέσως απασχολήθηκαν στα έργα του Δήμου, ενώ σιγά σιγά άρχισαν ν’ασχολούνται με δικές τους εργασίες ως πλανόδιων μικροπωλιτών. Το πρώτο γράμμα τους έφτασε στην Περίστα ύστερα από έξι μήνες.
Τα επόμενα γράμματά τους είχαν και δολάρια, κι αυτό χαροποίησε τους συγγενείς τους. Η είδηση μαθεύτηκε σ’ολη τη Ναυπακτία και οι νέοι θέλησαν να τους μιμηθούν.Ετσι η διάθεση για φυγή ρίζωσε στις καρδιές πολλών. Και άρχισε να γράφεται σιωπηλά η λαμπρή εποποιΐα της μετανάστευσης, που στέρησε την Ελλάδα από το καλύτερο αίμα της.
Ο εκ των πρωτοπόρων Γ.Α Ανδρεόπουλος αποφάσισε να επιστρέψει στην Περίστα. Ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1889 απο Νέα Υόρκη μαζί με αρκετούς Σπαρτιάτες. Το πλοίο που τους μετέφερε συγκρούστηκε με ένα ισπανικό πολεμικό στη Μεσόγειο, κόπηκε στη μέση και οι περισσότεροι επιβάτες, και ο Ανδρεόπουλος, πνίγηκαν.
Ετσι, οι Περιστιάνοι πένθησαν το πρώτο θύμα του τολμηρού ξεκινήματός τους προς τις Η.Π.Α.Δεύτερο θύμα ήταν το παιδί του Νικολάου Ράπτη, ο Θανάσης, πού πήγε στη Νέα Υόρκη, όπου κυριολεκτικά μαράζωσε και αποφάσισε το 1901 να επιστρέψει. Πέθανε σε ηλικία 12ετών πάνω στο πλοίο. Τον συνόδευε ένας χρήσιμος Περιστιάνος τα χρόνια εκείνα, ο Μιχάλης Χατζηνικολάου, πού αργότερα, όταν έχασε τα χρήματα του τρελάθηκε και τον φώναζαν «Μανουσάκια».

Ο Χατζηνικολάου ήταν πού έπεισε τον πλοίαρχο να μη ρίξει το πτώμα στη θάλασσα. Κατάφερε δε να βγάλει το νεκρό ανιψιό του στην Πάτρα, και να τον κηδέψει χριστιανικά. Στην καλύβα των Ραφταίων στην Πανά που σωζόταν μέχρι πρίν λίγα χρόνια, υπήρχε ιδιόχειρη σημείωση του μικρού Θανάση, πού μάλλον τον ανάγκασαν να μεταναστεύσει. Εγραφε: «Αύριο αναχωρώ για Αμερική, που να μην ήταν».Ο Ι.Χατζηνικολάου που οι Περιστιάνοι τον έλεγαν και «γιατρό» για το επιβλητικό του παράστημα πέθανε το 1932.

Στη Νέα Υόρκη πρωτοστάτησε σε εράνους για να γίνουν έργα στο χωριό, αλλά φρόντισε και για την ίδρυση και προκοπή της Ενώσεως Περίστης Αμερικής «ο Αγιος Αθανάσιος ». Η φωτογραφία του είναι ακόμα αναρτημένη στο Δημοτικό Σχολείο Περίστας.Εδώ θα αναφερθώ συνοπτικά στο ιστορικό της ίδρυσης δύο σωματείων που είχαν λαμπρή εξέλιξη και ωφέλησαν την Περίστα και την Ναυπακτία.

Το 1904 οι πρωτοπόροι Περιστιάνοι έριξαν την ιδέα, και με πολλούς άλλους Ναυπάκτιους ίδρυσαν τη Ναυπακτιακή Αδελφότητα Νέας Υόρκης. Στην ιστορική πρώτη συγκέντρωση των Ναυπακτίων της 25ης οκτωβρίου του ίδιου έτους στο ναό της Αγίας Τριάδας, παραβρέθηκαν 22 Περιστιάνοι, 10 Πλατανιώτες και 11 από άλλα χωριά της Ναυπακτίας. Πρώτος πρόεδρος εκλέχτηκε ο Περιστιάνος Γεώργιος Κ. Κομματάς. Από τότε μέχρι σήμερα οι Περιστιάνοι στάθηκαν οι πιό θέρμοι υποστηρικτές της Αδελφότητας αυτής.

Το 1918 οι Περιστιάνοι θέλησαν να βοηθήσουν το χωριό τους και ίδρυσαν δικό τους σωματείο με το όνομα ΕΝΩΣΙΣ ΠΕΡΙΣΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ «Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ». Την ιδέα της ιδρύσεως του συλλόγου είχαν οι πρωτοπόροι Ιωάννης Χατζηνικολάου, Γεώργιος Ν. Χατζής και Γεώργιος Παπαηλίας και με δική τους πρωτοβουλία πραγματοποιήθηκε η πρώτη συγκέτρωση όλων των Περιστιάνων Νέας Υόρκης. Τότε μπήκαν τα σταθερά θεμέλια του συλλόγου αυτού και έγιναν εκλογές. Το πρώτο διοικητικό συμβούλιο εκλέχτηκε διά βοής.

Οι πρώτοι ιδρυτές του συλλόγου μπήκαν στη δουλειά σκεπτόμενοι πώς να ενισχύσουν το ταμείο του.   Ετσι οργάνωσαν δείπνα, εσπερίδες και εκδρομές και μέσα σε μικρό διάστημα συγκέντρωσαν αρκετά χρήματα που έστειλαν στο χωριό τους για κοινωφελή έργα. Την πρώτη δεκαετία χτίστηκε ο ναός του Αγίου Αθανασίου και σε μερικά χρόνια αργότερα το Σχολείο του χωριού. Και τα δυό αυτά κτίρια είναι από τα καλύτερα του είδους. Ακολούθησε η διάνοιξη του βατού δρόμου απο Περίστα προς Πλάτανο. ΄Εγιναν επίσης και πολλά άλλα μικρότερα έργα κι όλα αυτά χάρη στο κουράγιο και τον πατριωτισμό των ξενιτεμένων παιδιών της Περίστας.