| |
Tη
μέρα που γεννήθηκα γλεντοκοπούσε η στάνη
κλαρίνο στο βλαχόσπιτο κέφι παντού σκορπούσε.
Από χαρά ο πατέρας μου γίδες στη σούβλα βάνει
και η καψαρούλα η μάνα μου δακρύζοντας γελούσε.
....
Η μαμή με δένει σε φασκιά - δράκουλας μια σταλίτσα,
Με πλένει με μοσκόνερο, μ' ανθοκερνάει με δυόσμο.
Με πίκα την ετήραγα μες απ' τη σαρμανίτσα
σκούζοντας που ανερώτηγα με φέρανε στον κόσμο.
Θανάσης Ν.
Παπαθανασόπουλος '' Ρουμελιώτηκα
|
Ο
Βασίλειος Γ. Βαλώρας, το τρίτο από τα τέσσερα παιδιά του Γεωργούλα
Ιωάν. Βαλαώρα και της Μαρίνας, το γένους Χατζηνικολάου, γεννήθηκε
στην Περίστα στις 13 Νοεμβρίου 1902. Το φθινόπωρο 1906, ο πατέρας
του μετανάστευσε στην Αμερική, για λίγα όπως λογάριαζε χρόνια,
αλλά τα μεσολαβήσαντα γεγονότα δεν του επέτρεψαν την επιστροφή,
παρά μετά το τέλος του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (Ιούλιος 1919).
Μεγάλωσε συνεπώς, κάτω από τη σκέπη της Μάνας του, μιάς λεβέντογυναίκας
που, αν και αγράμματη, κράτησε επί 13 ολόκληρα χρόνια στούς στιβαρούς
της ώμους, το δυσβάσταχτο βάρος του αρχηγού της οικογένειας, και
ανέθρεψε τα μικρά παιδιά της με υποδειγματική σωφροσύνη και αρετή.
Εφοίτησε
στο Δημοτικό Σχολείο Περίστας και πέρασε αριστεύοντας τις πέντε
τάξεις του (Σεπ. 1908 - Ιούν.1913), με δάσκαλο το φωτισμένο Παπα-Κωτσαρέλη.
Πήγε κατόπιν (Σεπ. 1913) στο Ελληνικό Σχολείο Πλατάνου, ψυχή και
στυλοβάτης του οποίου ήταν ο Σωτήρης Κωτσόπουλος, ένας διαπρεπής
εκπαιδευτικός και συγγραφέας του τόπου μας. Δαγκωμένος στο πόδι
από ένα φαρμακερό φίδι (24 Ιουν. 1914), γλύτωσε τη ζωή του χάρις
σε μια βαθειά τομή της πληγής, που μόνος του ετόλμησε σύμφωνα
με τα διδάγματα του δασκάλου του, αλλ΄ έμεινε κατάκοιτος ένα ολόκληρο
χρόνο. Τον Ιούνιο 1917 απεφοίτησε, δεύτερος στη σειρά, από το
Ελληνικό Σχολείο και αμέσως ενεγράφη στο Γυμνάσιο Αγρινίου, όπου
πέρασε τις τρείς πρώτες τάξεις. το απολυτήριο Γυμνασίου, με "λίαν
καλώς", πήρε από το Δεύτερ Γυμνάσιο Πατρών (Ιούν.1921).
Διψούσε για μάθηση, αλλά δεν υπήρχαν τα υλικά μέσα για ανώτερες
σπουδές. Με την βοήθεια της Μάνας του φυγαδεύθηκε μια νύχτα (Σεπ.
1921) για την Αθήνα, όπου, ύστερα από αφάνταστες ταλαιπωρίες,
βρήκε επιτέλους το δρόμο προς την περιπόθετη επιστήμη. Σαν "απομηχανής
Θεός", ο Καθηγητής Σπύρος Παπανικολάου, που γνώριζε το όνομά του
από τις σελίδες του περιοδικού του "Επιστημονική Ηχώ", παραστάθηκε
να του βρεί εργασία στο Αστεροσκοπείο Αθηνών (δόκιμος μετεωρολόγος,
Οκτώβ.1921 - Δεκέμ. 1926) και κατόπιν να εγγραφή στην Ιατρική
Σχολή του Πανεπιστημίου αθηνών (Οκτώβ.1921). Πέντε χρόνια αργότερα
(Νοέμ. 1926) πήρε το πτυχίον της Ιατρικής με ¨λίαν καλώς¨.
Πήγε μετά Στρατιώτης (Τσολιάς) για να συμπληρώση τη θητεία του
και, όταν τελείωσε την υποχρέωση αυτή, εγκαταστάθη στο χωριό του
(Ιούν. 1927), σαν κοινοτικός ιατρός, με το παμπάλαιο σύστημα της
¨κοντότας¨ (προπληρωμή της ιατρικής περιθάλψεως). Κι όταν στερεώθηκε
η φήμη του σαν ικανού και ανθρωπιστή Ασκληπιάδη, έφυγε και πάλι,
με δενεικά χρήματα, προς την Εσπερία (Μάρτ. 1929=, όπου, επι 15
μήνες, παρηκολούθησε ανώτερα μαθήματα στην Ιατρική Σχολή Παρισίων
και τη Σχολή Υγιεινής και τροπικών νοσημάτων του Λονδίνου. Το
καλοκαίρι 1930 γύρισε στην Ελλάδα, φορτωμένος με βιβλία, μικροσκόπια
και άλλα εφόδια, αποφασισμένος να ιδρύσει μια προτότυπη
Κλινική στην Περίστα, και να μείνει για πάντα
ο γιατρός του χωριού, κοντά στα γνώριμα βουνά και τους απλούς
ανθρώπους που τον τίμησαν προηγουμένως.
Περαστικός απ΄ την Αθήνα πηγαίνοντας για το χωριό, πήρε ένα πρωί,
ξαφνικά παραγγελία για να συναντήση τον Αμερικανό επιστήμονα Μarshall
Balfour, που ακολούθουσε το υγειονομικό κλιμάκιο της Κοινωνίας
των Εθνών, αντιπροσωπεύοντας στην Ελλάδα την Rockefeller Foundation.
O Balfour ζήτησε τη συνεργασία του, στην προσπάθεια της ξένης
Αποστολής, για την καταπολέμηση της ελονοσίας και την αναδιοργάνωση
των υγειονομικών υπηρεσιών της Χώρας, αλλά τελικά δέχθηκε, κι
έτσι παραμερίσθηκε το σχέδιο της κλινικής του χωριού.
Ακολούθησε γοργή εξέλιξις. Το Δεκέμβριο 1930 μπαίνει κατόπι εξετάσεων,
στην Υγειονομική Σχολή, από όπου παίρνει το δίπλωμα ανωτέρων σπουδών
Υγιεινής (Απρίλ. 1932). Αποσπάται κατόπιν στο Εργαστήριο εργαστήριο
Ερευνών Καβάλας και κατόπιν, διορίζεται Διευθυντής του Ανθελονοσιακού
Σταθμού Δράμας (1933) και, το επόμενο έτος, Διευθυντής του Σταθμού
Ροδοδάφνης Αιγίου. Το Σεπτέμβριο 1934, με υποτροφία της Rockefeller
Foundation,εγγράφεται στη Σχολή Υγιεινής του John hopkins University,
Βαλτιμόρης και αποφοιτά τον Ιούνιο 1936, με το ανώτατο Δίπλωμα
Doctor of Public Health, in Biostatistics. Με την επιστροφή του
στην Ελλάδα, συνεχίζει μέχρι τέλους 1938, την συνεργασία του με
την Rockefeller Foundation, ενω παράλληλα, αναλαμβάνει τη διδασκαλία
της Επιδημιολογίας και της Βιοστατιστικής, στους σπουδαστάς της
Υγειονομικής Σχολής Αθηνών. Το 1939 ανακηρύσσεται παμψηφεί Υφηγητής
της υγιεινής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τον ίδιο χρόνο (28 Οκτ.
1939) νυμφεύθηκε τη Φωτεινή Ιωάννου Λαλαούνη, με την οποίαν απέκτησε
τρείς θυγατέρες, όλες σήμερα με πανεπιστημιακή μόρφωση.
Με την κήρυξη του πολέμου, επεστρατεύθη (Νοεμ. 1940) και υπηρέτησε
επί πέντε μήνες, πρώτα στην Κέρκυρα και στους Αγίους Σαράντα,
και ύστερα σε Στρατιωτικό Νοσοκομείο των αθηνών. Κατά την περίοδο
του λιμού της κατοχής, ξύπνησε μέσα του ένα παλαιό έλκος του δωδεκαδακτύλου
και οι αλλεπάλληλες αιμορραγίες, τον ωδφήγησαν (Σεπτ. 1942) στο
χειροργείο (χειρουργός ο διαπρεπής Ρουμελιώτης Νικόλαος Σμπαρούνης
- Τρίκορφος), όπου αφηρέθη το μεγαλύτερο μέρος του στομάχου του.
Τον Ιανουάριο 1943, συνεργάζεται με την Αποστολή του Διεθνούς
Κομμιτάτου του Ερυθρού Σταυρού, μέχρι τον Οκτώβριο 1944, όταν,
με την αποχώρηση των γερμανών, έφθασαν στην Ελλάδα οι πρώτες συμμαχικές
αποστολές της ML. και της UNRRA, για την επέίγουσα περίθαλψη του
βαρειά υποσιτιζομένου πληθυσμού. Διορίζεται τότε υποδιευθυντής
του Υγειονομικού Τμήματος της UNRRA και κατόπιν (Ιούλιος 1945),
προϊστάμενος της Υγειονομικής υπηρεσίας της Greek War Relief,
από την οποία και παρητήθη το Δεκέμβριο 1946. Το καλοκαίρι του
1947 μελετά επί δίμηνο, την υγειονομική και κοινωνική οργάνωση
της Σουηδίας, κατόπιν προσκλήσεως του εκεί Ινστιτούτου Διεθνών
Σχέσεων.
Ξαφνικά πάλι παίρνει τότε τηλεγράφημα από τον Οργανισμό Ηνωμένων
Εθνών με πρόταση διορισμού του, ως δημογράφου - υγιεινολόγου,
στην κεντρική έδρα της Νέας Υόρκης. Υπηρέτησε τον ΟΗΕ επι 13 χρόνια
και 9 μήνες (24 Οκτωβ. 1947 - 31 Ιουλ. 1961), όπου προήχθη μέχρι
του ανωτάτου τεχνικού βαθμού και όταν τελικά παρετήθη, ο Γεν.
Γραμματεύς αείμνηστος Dag Hammarskjold, σε προσωπική του επιστολή,
ετόνισε την αξιόλογη συμβολή του Βαλαώρα στην επιτυχία της δύσκολης,
αλλά παγκόσμιας αποστολής του ΟΗΕ.
Γύρισε στην Ελλάδα (Αύγουστος 1961), τακτικός πια Καθηγητής της
Υγιεινής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το αρχαιότερο αυτό Ίδρυμα της
νεωτέρας Ελλάδαος. Μαζύ με τη μόρφωση εκατοντάδων κάθε χρόνο φοιτητών,
ο Βαλαώρας έδωσε καινούργια ώθηση στη διδασκαλία της υγιεινής
και την επιστημονική έρευνα, μέσα στο Κέντρο Βιομετρικών Δημογραφικών
Ερευνών, που ο ίδιος ίδρυσε (1962) και διευθύνει έκτοτε, σύμφωνα
με τα καλλίτερα ξένα πρότυπα. Οι μελέτες του ευρίσκουν παγκόσμια
απήχηση και πολλαί διεθνείς οργανώσεις United Nations, World Health
organization, Union International pour I' etude scientifique de
la population, International of Europe κλπ.) επιζητούν κάθε τόσο
τη συμβουλή του, υπό την ιδιότητα του συμβούλου, μέλους τεχνικών
επιτροπών, εισηγητού ή προέδρου διεθνών συνεδρίων.
Οι υποχρεώσεις του αυτές τον έφεραν σ΄ όλες σχεδόν τις χώρες του
κόσμου, ταξιδεύοντας, άλλοτε σαν επίσημος αντιπρόσωπος του ΟΗΕ
ή της Ελλάδος ή του Πανεπιστημίου και, άλλοτε σαν εμπειρογνώμων,
προσκεκλημένος ξένων Κυβερνήσεων ή διεθνών Οργανώσεων.
Το
συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει εκατοντάδες από μονογραφίες,
εισηγήσεις και άρθρα, που εδημοσιεύθησαν στην Ελληνική, Αγγλική
και Γαλλική γλώσσα, και αρκετά συγγράμματα, με σπουδαιότερα, την
Υγιεινή του Ανθρώπου (δύο εκδόσεις), τα Στοιχεία Βιομτρίας και
στατιστικής, την Υγιεινή του Χωριού (δύο εκδόσεις), την Δημογραφική
Ιστορία της συγχρόνου Ελλάδοος, τον Ελληνισμό των Ηνωμένων Πολιτειών
και άλλα. Ο "γιατρός του χωριού" του Honore de balzac, με την
γόνιμη επιστημονική συμβολή, την πλούσια κοινωνική δράση και την
ανθρωπιστική του ακτινοβολία, βρίσκει το σύγχρονο πρότυπό του
στο πρόσωπο του συγγραφέα, όπως έγραψε κάποτε γι΄ αυτόν ο Ακαδιμαϊκός
Σπύρος
Μελάς
|
|
